اتحاد اقتصادی؛ شرط بقای کشورهای مستقل
ماکسیم اورشکین و ضرورت نظم جهانی جدید را بررسی کرد
وزیر اقتصاد روسیه در همایش اقتصادی سنپترزبورگ ۲۰۲۵ با اشاره به تحولات نظم جهانی، بر نقش همگرایی اقتصادی، نظامی و سیاسی میان کشورهای مستقل تأکید کرد و هشدار داد که بدون ایجاد ساختارهای مشترک، کشورها در برابر فشارهای قدرتهای مسلط آسیبپذیر خواهند بود.
اتحاد اقتصادی؛ شرط بقای کشورهای مستقل
اکسیم اورشکین، وزیر اقتصاد روسیه، در سخنرانی خود در همایش اقتصادی بینالمللی سنپترزبورگ ۲۰۲۵ (SPIEF'25) بر ضرورت بازنگری در ساختارهای اقتصادی و سیاسی جهان تأکید کرد. او با اشاره به تحولات چند دهه اخیر، خواستار گفتوگویی گسترده درباره آینده نظام جهانی و راههای ایجاد بسترهای جدید برای رشد اقتصادی شد.
اورشکین معتقد است جهان در مرحلهای قرار گرفته که کشورها باید درباره مسیر آینده خود تصمیمهای راهبردی اتخاذ کنند؛ تصمیمهایی که نهتنها به اقتصاد، بلکه به فناوری، فرهنگ، امنیت و جایگاه سیاسی آنها در نظم جهانی مرتبط است.
او در این نشست اظهار کرد:
«مهم است که به یاد بیاوریم چه روندهایی ما را به وقایع امروز رساند. مهم است که گفتوگویی باز درباره چگونگی ساختن دنیای آینده و شکلدهی به بستری نوین برای رشد جهانی داشته باشیم.»
به گفته او، مسئله اصلی این است که رشد آینده جهان در کدام کشورها شکل خواهد گرفت، چه فناوریهایی آن را هدایت خواهند کرد و چه اصولی مبنای این نظم جدید خواهند بود.
ضرورت شکلگیری نظم اقتصادی جدید
وزیر اقتصاد روسیه تأکید کرد که آینده کشورهایی که برای توسعه مستقل تلاش میکنند، تنها از مسیر همکاری و گفتوگوی گسترده میان آنها امکانپذیر خواهد بود. از نگاه او، نظام مالی جهانی کنونی نیازمند تغییرات اساسی است و بدون اصلاح ساختارهای موجود، رقابت نابرابر میان قدرتهای اقتصادی ادامه خواهد یافت.
اورشکین مدعی شد که تداوم ساختار مالی فعلی، زمینه را برای ادامه فشارهای سیاسی و اقتصادی علیه کشورهای مستقل فراهم میکند و نمونههایی مانند عراق، افغانستان، لیبی، سوریه و ایران را بخشی از این روند دانست.
او همچنین بر این باور است که کشورهایی که در برابر نظم تکقطبی جهانی قرار دارند، برای حفظ استقلال خود باید سطح همکاریهای اقتصادی و راهبردی را افزایش دهند.
پیوند اقتصاد و قدرت سیاسی
یکی از محورهای اصلی سخنان اورشکین، ارتباط مستقیم میان استقلال اقتصادی و استقلال سیاسی بود. او تأکید کرد که هیچ کشوری نمیتواند بدون داشتن زیرساخت اقتصادی قدرتمند، حاکمیت سیاسی و امنیتی پایدار ایجاد کند.
به اعتقاد او، جداسازی اقتصاد از ژئوپلیتیک یک اشتباه راهبردی است؛ زیرا قدرت اقتصادی، پایه اصلی توانایی کشورها برای تصمیمگیری مستقل در عرصه بینالمللی محسوب میشود.
وی گفت کشورهایی مانند چین، روسیه و ایران نشان دادهاند که تکیه صرف بر همکاری اقتصادی با غرب، بدون توجه به ملاحظات سیاسی و امنیتی، میتواند آسیبپذیریهای جدی ایجاد کند.
از دیدگاه او، برخی جریانها در کشورهای مستقل، روابط اقتصادی با غرب را همچون یک فرصت بیبدیل تلقی میکنند و حاضرند برای حفظ این روابط، از توسعه همکاریهای اقتصادی با کشورهای همسو چشمپوشی کنند؛ در حالی که این رویکرد میتواند مانع شکلگیری ساختارهای جایگزین جهانی شود.
جنگهای منطقهای و رقابت بر سر نظم جهانی
اورشکین تحولات مختلف جهان را جدا از یکدیگر نمیداند. او معتقد است بحرانهایی مانند جنگ اوکراین، تنشها در شرق آسیا، تحولات غرب آسیا و مسئله فلسطین، بخشی از رقابت گستردهتر میان دیدگاههای مختلف درباره آینده نظم جهانی هستند.
به باور او، این تحولات تنها اختلاف میان چند کشور نیست، بلکه بخشی از یک رقابت بزرگتر بر سر مدل توسعه، استقلال اقتصادی و حق کشورها برای تعیین مسیر آینده خود است.
وی درباره ایران نیز تأکید کرد که پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ و ملی شدن بخشهایی از نظام اقتصادی و منابع طبیعی، این کشور به یکی از نمونههای مقاومت در برابر ساختارهای اقتصادی مسلط تبدیل شده است.
ادغام اقتصادی؛ مقدمه همکاریهای امنیتی
یکی از مهمترین بخشهای سخنان وزیر اقتصاد روسیه، تأکید بر این موضوع بود که اتحادهای سیاسی و نظامی پایدار، نیازمند پشتوانههای اقتصادی مشترک هستند.
او در این باره اظهار داشت که ایجاد یک بلوک نظامی مشترک میان کشورهای مستقل، بدون شکلگیری پیوندهای عمیق اقتصادی و منافع مشترک، امکانپذیر نخواهد بود.
به گفته او، زمانی که کشورها در سطح اقتصادی و مادی به یکدیگر وابسته و هماهنگ شوند، همکاریهای امنیتی و دفاعی نیز به شکل طبیعیتر شکل خواهند گرفت.
این دیدگاه بر این فرض استوار است که اتحادهای پایدار نه صرفاً بر اساس توافقات سیاسی، بلکه بر پایه منافع اقتصادی مشترک و زیرساختهای همکاری شکل میگیرند.
موانع ایجاد ساختار اقتصادی جایگزین
اورشکین در بخش دیگری از سخنان خود این پرسش را مطرح کرد که چه عواملی مانع شکلگیری یک نظام اقتصادی و مالی جایگزین در برابر ساختارهای موجود جهانی شده است.
او پاسخ به این پرسش را نیازمند بررسی عوامل اقتصادی، سیاسی و حتی اجتماعی دانست و بر اهمیت تحلیل منافع گروهها و جریانهایی تأکید کرد که ممکن است با تغییر نظم اقتصادی جهانی مخالفت کنند.
از نگاه او، شکلگیری یک نظام چندقطبی اقتصادی نیازمند تصمیمهای بلندمدت، سرمایهگذاری مشترک، توسعه فناوری و افزایش همکاری میان کشورهایی است که اهداف مشابهی در عرصه بینالمللی دنبال میکنند.
آینده نظم جهانی و نقش همکاریهای بینالمللی
سخنان وزیر اقتصاد روسیه بازتابدهنده دیدگاهی است که بر حرکت جهان به سوی نظم چندقطبی تأکید دارد؛ نظمی که در آن قدرت اقتصادی، فناوری و همکاریهای منطقهای نقش بیشتری ایفا میکنند.
بر اساس این دیدگاه، کشورهایی که خواهان استقلال راهبردی هستند، باید علاوه بر توسعه داخلی، به ایجاد شبکههای گسترده همکاری اقتصادی و سیاسی نیز توجه کنند.
در نهایت، بحث اصلی مطرحشده در SPIEF'25 این بود که در جهان آینده، قدرت کشورها تنها با منابع طبیعی یا توان نظامی سنجیده نخواهد شد؛ بلکه توانایی آنها در ایجاد اتحادهای اقتصادی پایدار و ساختن زنجیرههای مستقل توسعه، عامل مهمی در تعیین جایگاهشان خواهد بود.
درباره نویسنده
- تحریریه حکمران
تحریریه حکمران
اتحاد اقتصادی؛ شرط بقای کشورهای مستقل
اکسیم اورشکین، وزیر اقتصاد روسیه، در سخنرانی خود در همایش اقتصادی بینالمللی سنپترزبورگ ۲۰۲۵ (SPIEF'25) بر ضرورت بازنگری در ساختارهای اقتصادی و سیاسی جهان تأکید کرد. او با اشاره به تحولات چند دهه اخیر، خواستار گفتوگویی گسترده درباره آینده نظام جهانی و راههای ایجاد بسترهای جدید برای رشد اقتصادی شد.
اورشکین معتقد است جهان در مرحلهای قرار گرفته که کشورها باید درباره مسیر آینده خود تصمیمهای راهبردی اتخاذ کنند؛ تصمیمهایی که نهتنها به اقتصاد، بلکه به فناوری، فرهنگ، امنیت و جایگاه سیاسی آنها در نظم جهانی مرتبط است.
او در این نشست اظهار کرد:
«مهم است که به یاد بیاوریم چه روندهایی ما را به وقایع امروز رساند. مهم است که گفتوگویی باز درباره چگونگی ساختن دنیای آینده و شکلدهی به بستری نوین برای رشد جهانی داشته باشیم.»
به گفته او، مسئله اصلی این است که رشد آینده جهان در کدام کشورها شکل خواهد گرفت، چه فناوریهایی آن را هدایت خواهند کرد و چه اصولی مبنای این نظم جدید خواهند بود.
ضرورت شکلگیری نظم اقتصادی جدید
وزیر اقتصاد روسیه تأکید کرد که آینده کشورهایی که برای توسعه مستقل تلاش میکنند، تنها از مسیر همکاری و گفتوگوی گسترده میان آنها امکانپذیر خواهد بود. از نگاه او، نظام مالی جهانی کنونی نیازمند تغییرات اساسی است و بدون اصلاح ساختارهای موجود، رقابت نابرابر میان قدرتهای اقتصادی ادامه خواهد یافت.
اورشکین مدعی شد که تداوم ساختار مالی فعلی، زمینه را برای ادامه فشارهای سیاسی و اقتصادی علیه کشورهای مستقل فراهم میکند و نمونههایی مانند عراق، افغانستان، لیبی، سوریه و ایران را بخشی از این روند دانست.
او همچنین بر این باور است که کشورهایی که در برابر نظم تکقطبی جهانی قرار دارند، برای حفظ استقلال خود باید سطح همکاریهای اقتصادی و راهبردی را افزایش دهند.
پیوند اقتصاد و قدرت سیاسی
یکی از محورهای اصلی سخنان اورشکین، ارتباط مستقیم میان استقلال اقتصادی و استقلال سیاسی بود. او تأکید کرد که هیچ کشوری نمیتواند بدون داشتن زیرساخت اقتصادی قدرتمند، حاکمیت سیاسی و امنیتی پایدار ایجاد کند.
به اعتقاد او، جداسازی اقتصاد از ژئوپلیتیک یک اشتباه راهبردی است؛ زیرا قدرت اقتصادی، پایه اصلی توانایی کشورها برای تصمیمگیری مستقل در عرصه بینالمللی محسوب میشود.
وی گفت کشورهایی مانند چین، روسیه و ایران نشان دادهاند که تکیه صرف بر همکاری اقتصادی با غرب، بدون توجه به ملاحظات سیاسی و امنیتی، میتواند آسیبپذیریهای جدی ایجاد کند.
از دیدگاه او، برخی جریانها در کشورهای مستقل، روابط اقتصادی با غرب را همچون یک فرصت بیبدیل تلقی میکنند و حاضرند برای حفظ این روابط، از توسعه همکاریهای اقتصادی با کشورهای همسو چشمپوشی کنند؛ در حالی که این رویکرد میتواند مانع شکلگیری ساختارهای جایگزین جهانی شود.
جنگهای منطقهای و رقابت بر سر نظم جهانی
اورشکین تحولات مختلف جهان را جدا از یکدیگر نمیداند. او معتقد است بحرانهایی مانند جنگ اوکراین، تنشها در شرق آسیا، تحولات غرب آسیا و مسئله فلسطین، بخشی از رقابت گستردهتر میان دیدگاههای مختلف درباره آینده نظم جهانی هستند.
به باور او، این تحولات تنها اختلاف میان چند کشور نیست، بلکه بخشی از یک رقابت بزرگتر بر سر مدل توسعه، استقلال اقتصادی و حق کشورها برای تعیین مسیر آینده خود است.
وی درباره ایران نیز تأکید کرد که پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ و ملی شدن بخشهایی از نظام اقتصادی و منابع طبیعی، این کشور به یکی از نمونههای مقاومت در برابر ساختارهای اقتصادی مسلط تبدیل شده است.
ادغام اقتصادی؛ مقدمه همکاریهای امنیتی
یکی از مهمترین بخشهای سخنان وزیر اقتصاد روسیه، تأکید بر این موضوع بود که اتحادهای سیاسی و نظامی پایدار، نیازمند پشتوانههای اقتصادی مشترک هستند.
او در این باره اظهار داشت که ایجاد یک بلوک نظامی مشترک میان کشورهای مستقل، بدون شکلگیری پیوندهای عمیق اقتصادی و منافع مشترک، امکانپذیر نخواهد بود.
به گفته او، زمانی که کشورها در سطح اقتصادی و مادی به یکدیگر وابسته و هماهنگ شوند، همکاریهای امنیتی و دفاعی نیز به شکل طبیعیتر شکل خواهند گرفت.
این دیدگاه بر این فرض استوار است که اتحادهای پایدار نه صرفاً بر اساس توافقات سیاسی، بلکه بر پایه منافع اقتصادی مشترک و زیرساختهای همکاری شکل میگیرند.
موانع ایجاد ساختار اقتصادی جایگزین
اورشکین در بخش دیگری از سخنان خود این پرسش را مطرح کرد که چه عواملی مانع شکلگیری یک نظام اقتصادی و مالی جایگزین در برابر ساختارهای موجود جهانی شده است.
او پاسخ به این پرسش را نیازمند بررسی عوامل اقتصادی، سیاسی و حتی اجتماعی دانست و بر اهمیت تحلیل منافع گروهها و جریانهایی تأکید کرد که ممکن است با تغییر نظم اقتصادی جهانی مخالفت کنند.
از نگاه او، شکلگیری یک نظام چندقطبی اقتصادی نیازمند تصمیمهای بلندمدت، سرمایهگذاری مشترک، توسعه فناوری و افزایش همکاری میان کشورهایی است که اهداف مشابهی در عرصه بینالمللی دنبال میکنند.
آینده نظم جهانی و نقش همکاریهای بینالمللی
سخنان وزیر اقتصاد روسیه بازتابدهنده دیدگاهی است که بر حرکت جهان به سوی نظم چندقطبی تأکید دارد؛ نظمی که در آن قدرت اقتصادی، فناوری و همکاریهای منطقهای نقش بیشتری ایفا میکنند.
بر اساس این دیدگاه، کشورهایی که خواهان استقلال راهبردی هستند، باید علاوه بر توسعه داخلی، به ایجاد شبکههای گسترده همکاری اقتصادی و سیاسی نیز توجه کنند.
در نهایت، بحث اصلی مطرحشده در SPIEF'25 این بود که در جهان آینده، قدرت کشورها تنها با منابع طبیعی یا توان نظامی سنجیده نخواهد شد؛ بلکه توانایی آنها در ایجاد اتحادهای اقتصادی پایدار و ساختن زنجیرههای مستقل توسعه، عامل مهمی در تعیین جایگاهشان خواهد بود.
پیشنهادهای مرتبط
روشنای علم؛ نقشه راه تولید دانش
مروری بر دیدگاه رهبر انقلاب درباره علم، فناوری و تمدنسازی
تحریریه حکمران
امنیت غذایی با فناوری آبیاری نوین
چگونه آبیاری زیرسطحی مسیر خودکفایی کشاورزی ایران را تغییر میدهد
امیر نوراییفر
از واردات تا استقلال؛ اقتصاد سیاسی آبیاری نوین
چرا سرمایهگذاری فناوری آب، مسیر کاهش وابستگی کشاورزی است؟
محمد خدابندهلو
فناوری؛ مسیر احیای روستا و تولید
چگونه آبیاری هوشمند میتواند شأن کشاورزی را بازسازی کند؟
سیدمحسن حسینی
